9. Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi’nde Yaptıkları Konuşma

11.11.2022

Ortak medeniyetimizin şahikalarından Semerkant’ta sizlerle bir araya gelmekten büyük bir memnuniyet duyuyorum. Bu sene bağımsızlıklarının 30. yıldönümünü idrak eden tüm dost ve kardeş ülkeleri yürekten kutluyorum. Önemli kararlara imza atacağımız zirvemizin Türk dünyası ve tüm insanlık için hayırlara vesile olmasını Rabbimden niyaz ediyorum.

Dönem Başkanlığını devrettiğim kardeşim Mirziyoyev’e gösterdiği müstesna misafirperverlik için şükranlarımı sunuyor, başarılar diliyorum.

Aziz Kardeşlerim,

Ülkelerimiz açısından fırsatlarla beraber riskleri de olan hassas bir dönemden geçiyoruz. Bu dönemde aramızdaki iş birliği, dayanışma ve ahengi tüm alanlarda güçlendirmemizin çok daha kritik hale geldiğini görüyoruz. Ukrayna’da 9 aydır devam eden çatışmaların adil bir barışla sona ermesi için her türlü gayreti sürdürüyoruz, bunu yaparken gıda krizinin önüne geçmek için de gerekli müdahalelerde bulunuyoruz.

Güney Kafkasya’daki barış süreci, can Azerbaycan’ın tüm girişimlerine rağmen halen kırılganlığını koruyor. 8 Kasım’da kutladığımız şanlı Karabağ Zaferi’nin ikinci yıldönümünde aziz şehitlerimize Allah’tan rahmet, gazilerimize sağlık ve afiyet diliyorum. İlham gardaşımızın şahsında Azerbaycan halkını tekrar tebrik ediyorum. Haklı mücadelesinde olduğu gibi barış arayışlarında da Azerbaycan’ın yanındayız.

Türkiye olarak PKK, PYD, YPG, FETÖ, DEAŞ ve El Kaide dahil eli kanlı terör örgütleriyle mücadelemizi sürdürüyoruz. Ülkemize yönelik terör tehdidi tamamen yok edilene kadar durmayacak, teröristlerin inlerini başlarına geçirmeye devam edeceğiz.

Bir cinayet ve casusluk şebekesi olan FETÖ’yle mücadelemizde siz kardeşlerimizin desteğine güveniyoruz. FETÖ’nün bertaraf edilmesi noktasında sizlerle her türlü iş birliğine hazır olduğumuzu tekrar ifade etmek istiyorum.

Değerli Kardeşlerim,

2014 yılından bu yana dünyanın en çok sığınmacıya ev sahipliği yapan ülkesiyiz. 3,6 milyonu Suriye’den gelenler olmak üzere yaklaşık 5 milyon mazlumu misafir ediyoruz. Düzensiz göçün engellenmesi ve idaresi konusunda iş birliğimizi arttırmamızda fayda görüyoruz. Bu kapsamda ortak güvenlik konsepti geliştirmemiz ve güvenlik konseyi sekreterleri toplantılarını sürdürmemiz isabetli olacaktır. Su ve çevre sorunlarına ilaveten iklim değişikliğiyle mücadelede de birlikte hareket etmemiz ortak yararımızadır. Sıfır Atık Projesini küresel düzeye taşımak üzere Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’na sunduğumuz karar tasarısına desteğinizi özellikle bekliyorum.

 Teşkilatımızın uluslararası mecrada görünürlüğünü arttırmamız önem arz ediyor. İslam İşbirliği Teşkilatı, Ekonomik İşbirliği Teşkilatı, Asya’da İşbirliği ve Güven Arttırıcı Önlemler Konferansı ile Birleşmiş Milletler gibi uluslararası kuruluşlarda dayanışmamızı güçlendirmeliyiz. Teşkilatımızın bu kuruluşlarla gözlemci üye olması için çabalarımızı yoğunlaştırmalıyız.

Kardeşlik hukukumuzun gereğini yerine getirerek Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin Teşkilatımıza gözlemci üye olmasını kabul ettik. Türk dünyasının ayrılmaz bir parçası olan Kıbrıslı kardeşlerimizin yalnız olmadığını göstererek çözüm sürecine de katkı sağladık. Bu dayanışma iradesini sergilediğiniz için siz kıymetli kardeşlerime ayrı-ayrı teşekkür ediyorum.

Değerli Kardeşlerim,

Geçen sene İstanbul’da gerçekleştirdiğimiz tarihi zirve, Türk dünyasındaki kurumsal birlikteliğin güçlenmesi sürecinde bir kilometre taşıydı. Konseyimizi teşkilata dönüştürürken, aynı zamanda özgün ve etkin bir yapının temelini de attık. İstanbul’da kabul ettiğimiz 2040 Türk Dünyası Vizyon Belgesi iş birliğimizin çerçevesini oluşturuyor. Siyaset, güvenlik, ticaret, gümrük, ulaştırma, enerji, sağlık, bilişim, eğitim, gençlik ve spor gibi alanlarda iş birliğimizi pekiştirelim istiyoruz. Bugün kabul ettiğimiz strateji belgesi de bizlere bir yol haritası sunuyor. Strateji belgemizdeki unsurların birer birer hayata geçirilmesinin hep birlikte takipçisi olalım.

Türk Yatırım Fonunun da mümkün olan en kısa sürede hayata geçmesi yararlı olacaktır. Fonun sağlayacağı mali imkanların iş birliğimizi kuvvetlendirip faaliyetlerimize ivme kazandıracağına inanıyorum.

Ticaret, ulaştırma ve enerji başlıklarında aramızdaki bağların derinleştirilmesine önem veriyoruz. Türkiye-Özbekistan-Azerbaycan ve Türkiye-Kazakistan-Azerbaycan dışişleri, ulaştırma ve ticaret, ekonomi bakanları toplantıları vaktinde attığımız kritik adımlardır. Benzer mekanizmaları çoğaltmamızın ve kapsamını genişletmemizin hepimizin faydasına olacağına inanıyorum.

Bölgemizde yaşanan son gelişmeler orta koridor güzergahını daha da etkin hale getirmemiz için fırsatlar sunuyor. Bakü-Tiflis-Kars demir yolunun Ekim 2017’de faaliyete geçmesiyle orta koridorun önemli bir ayağı tamamlanmıştır. Türkiye olarak aynı amaca hizmet maksadıyla Marmaray, Yavuz sultan Selim Köprüsü, Avrasya geçişi, İstanbul Havalimanı, Osmangazi Köprüsü, 1915 Çanakkale Köprüsü gibi büyük projeleri hizmete aldık.

Ülkelerimizin toplam ticaret hacmi 700 milyar dolara ulaşmakla birlikte, bu rakamın sadece yüzde 5,5’u Teşkilat ülkeleri arasındaki ticaret kaynaklıdır. Bu oranı daha yukarıya çekmek temel önceliğimiz olmalıdır. Hazar geçişli doğu-batı orta koridorun kat ettiği güzergâhtaki gümrük ücretlerinin kaldırılması veya azaltılması, transit yük taşımacılığının kolaylaştırılması ticaret hacmimizi artıracaktır. Uluslararası kombine yük taşımacılığı anlaşmasının imzalanması bu bakımdan memnuniyet vericidir.

Zirvemiz vesilesiyle ticaretin kolaylaştırılması, strateji belgesinin eşya hariç mal ve hizmetin serbest dolaşımı için hizmet ve yatırım alanında serbest ticaret anlaşmasının imzalanması da önemlidir.

Aziz Kardeşlerim,

Ortak coğrafyamız stratejik enerji koridorlarının kavşağında yer alıyor. Türkiye, esasen kendisini ve bölgesinin enerji arz güvenliğine destek sağlayacak hamleleri uzun süredir kesintisiz şekilde hayata geçiriyor. Bakü-Tiflis-Ceyhan boru hattı, küresel düzeyde en başarılı enerji projeleri arasındadır. Güney gaz koridoru ise Avrupa’ya gaz taşıyacak 4’üncü arter olarak tasarlanmıştır. Trans Anadolu doğalgaz boru hattının bel kemiğini oluşturduğu bu koridor, ilave gaz tedarikiyle daha da geliştirilebilir, Hazar Havzası bunun için akla ilk gelen kaynaktır. Enerji alanında Teşkilatımız bünyesinde ve ikili düzeyde iş birliği süreçlerine, ortak projelere bu nedenle büyük önem atfediyoruz.

Değerli Kardeşlerim,

Genç neslin ortak dil, tarih, coğrafya ve kültürünü daha iyi tanıması amacıyla bilimsel çalışmalarımıza hız vermeliyiz. Eylül ayında İznik’te başarıyla gerçekleştirilen 4. Dünya Göçebe Oyunlarının 5’incisi 2024 yılında Kazakistan’da düzenlenecek. Bu kapsamda Teşkilatımız çatısı altında Dünya Göçebe Oyunları Daimi Komitesi kurulmasına yönelik önerimize desteğinize güveniyorum.

Teşkilatımızın Sekretaryasında önemli bir nöbet değişikliği gerçekleşiyor. 3 yıldır başarı ve özveriyle Genel Sekreterlik görevini yürüten Sayın Amreyev’e Teşkilatımıza yaptığı tüm katkılar için teşekkür ediyorum. Yeni Genel Sekreterimiz Sayın Ömüraliyev’in de bu görevi bihakkın ifa edeceğine güvenim tamdır.

Bu düşüncelerle sözlerime son verirken, sizleri bir kez daha saygıyla selamlıyorum. Başta ev sahibimiz Özbekistan olmak üzere zirvenin düzenlenmesinde emeği geçen herkese teşekkür ediyorum. Dönem Başkanlığı sürecince Özbekistan’a başarılar diliyorum.

Toplantılarımızın ülkelerimiz ve bölgemiz için hayırlara vesile olmasını temenni ediyorum.