Türkiye-Ukrayna İş Forumu’nda Yaptıkları Konuşma

03.02.2020

Kıymetli Dostum Volodimir Zelenskiy,

Saygıdeğer Bakanlar,

İş Dünyasının Değerli Temsilcileri,

Hanımefendiler, Beyefendiler,

Sizleri en kalbi duygularımla, saygıyla selamlıyorum. Türkiye-Ukrayna İş Forumunun başarılı geçmesini, iş adamlarımız için yeni ortaklıklara vesile olmasını diliyorum.

Böylesine güzel bir atmosferde girişimcileri biraraya getiren DEİK’e ve Ukraynalı muhataplarına teşekkür ediyorum. Sayın Devlet Başkanı Zelenskiy nezdinde tüm Ukrayna makamlarına misafirperverlikleri için ayrıca şükranlarımı sunuyorum.

Ülkelerimiz arasında ikili ilişkilerimizin yanı sıra ticari ve ekonomik iş birliğimizin güçlenmesine de önem veriyoruz. Aynı iradenin Ukraynalı dostlarımızda da mevcut olduğunu görmekten büyük bir bahtiyarlık duyuyorum. Nitekim Sayın Zelenskiy’nin katılımıyla geçen sene İstanbul’da düzenlenen Yatırım Forumu, bu iradenin en somut örneklerinden biridir. Bugünkü İş Forumunu İstanbul’daki toplantının bir devamı olarak görüyorum. Tıpkı Yatırım Forumu gibi, Türkiye-Ukrayna İş Forumu’nun da sizlerin önünde yeni fırsat pencerelerinin açılmasına vesile olacağına inanıyorum.

Değerli Misafirler,

Karadeniz’den komşumuz Ukrayna ile münasebetlerimiz her geçen gün daha da güçleniyor. Ukrayna bizim için dost bir ülke olmanın ötesinde, stratejik ortaktır. Türkiye ve Ukrayna coğrafi konumları ve ekonomileri itibariyle birbirlerini rakip değil, değerli birer ortak gören ülkelerdir. Bu bakış açısının en güzel meyvesi, ülkelerimiz arasındaki Yüksek Düzeyli Stratejik Konsey mekanizmasıdır. Değerli dostumla bugün Konseyimizin 8’inci toplantısını icra ettik. Gerek ikili, gerekse heyetler arası görüşmelerde ikili ilişkilerimizi ve bölgesel konuları ele aldık. İmzaladığımız 9 anlaşmayla münasebetlerimizin ahdi zeminini daha da kuvvetlendirdik. Sizlerin işlerini kolaylaştıracak, sizin sıkıntılarınızı giderecek, siz iş dünyamıza yeni ufaklar açacak kararlar aldık. Ukrayna ile sahip olduğumuz sağlam siyasi zemin hiç kuşkusuz her iki ülke iş çevreleri için de önemli bir güvencedir. Bu zeminin hakkını verme noktasında her birinizin büyük çaba sarf ettiğini görüyoruz.

Biz devlet adamlarının desteği, siz iş dünyamızın gayretleriyle hamdolsun Ukrayna ile ticaret hacmimiz bu sayede her sene yükselmiştir, yükseliyor.

2019 senesinde ticaretimiz yüzde 10,2 artarak 4,8 milyar dolara ulaştı. Türk müteahhitlik sektörü Ukrayna’da bugüne kadar toplam 6,2 milyar dolar değerinde 184 projeye imza attı.

Türkiye son yıllarda sağlık turizminde Ukrayna’nın ana destinasyonlarından biri haline geldi. Geçtiğimiz yıl Ukrayna’dan ülkemize tedavi için 20 bin kişi geldi. Turizm sektöründe de çok büyük ivme yakalamış durumdayız, ülkelerimiz arasında vizeleri kaldırarak, kimlikle seyahat edilmesine imkân tanıdık. Böylece 2019 yılında 1 milyon 550 bin Ukraynalı turisti Türkiye’de ağırladık. Bu rakamlar önceki seneye göre yüzde 12’lik bir artışa tekabül ediyor. Aynı dönemde Türkiye’den de 217 bin vatandaşımız Ukrayna’yı ziyaret etti. Ayrıca savunma sanayi, teknoloji, iletişim altyapısı, telekomünikasyon gibi stratejik sektörlerde de ortaklığımız güçlendi.

Türk şirketlerinin özellikle haberleşme, gıda, tekstil, bankacılık ve inşaat malzemeleri alanlarında Ukrayna’da ciddi yatırımları bulunuyor. Bu ülkedeki yatırımlarımızın toplamı 3 milyar doları aşıyor. Otomotiv, demir-çelik, savunma, 4.5G teknolojilerinde de Türkiye’yle Ukrayna arasında önemli bir potansiyelin olduğuna inanıyoruz. Önümüzdeki dönemde bu alanlarda da iş birliğimizi güçlendirmeyi hedefliyoruz.

Kıymetli Dostlar,

Günümüz dünyasında özel sektör ekonominin lokomotifidir, yani bu işin lokomotifi sizsiniz. Bize düşen, iş dünyasının önündeki bürokratik zorlukları ve engelleri kaldırmakla görevliyiz, biz bunu yaparız. Önünüzdeki bu engelleri kaldırdıktan sonra size de açılan bu yoldan koşmak gelir.

Malumunuz Türkiye’ye Ukrayna arasındaki ticaret hacmini iki kat artışla 4,8 milyar dolardan 10 milyar dolara çıkarmayı 2023 itibariyle hedefliyoruz, bu konuda her iki liderde de irade mevcut, bugün değerli dostumla bunu bir kez daha teyit ettik. Öte yandan bu hedefe hükümetler olarak tek başına varamayız, iş dünyasının da sorumluluk üstlenmesi, bize destek olması gerekir. Bu hedefe ulaşma noktasında sizlerin en büyük ihtiyacının, şimdi altını çiziyorum, neyi beklediğinizi biliyorum, serbest ticaret anlaşması olduğunu biliyoruz. Sayın Başkanla bu konuda mutabık kaldık ve ticaret bakanlarımız da kendi aralarında bu mutabakatın adeta metnini imzaladılar. İnşallah kısa sürede siz iş dünyamıza bu konuda müjdeli haberler vermeyi ümit ediyoruz. Türkiye-Ukrayna Ticari ve Ekonomik İşbirliği Komisyonu Toplantısını da Mart ayı içinde yapmayı planlıyoruz.

Ukrayna, yatırım ortamının iyileştirilmesine yönelik hayata özellikle de geçirmiş olduğu reformlarla müteşebbisler için cazibesini giderek artıran bir ülke. Türk ihracatçısının Ukrayna’nın sağladığı, Ukrayna ihracatçısının da ülkemizin sağladığı avantaj ve imkânları tanıması, keşfetmesi gerekiyor. Burada önemli bir hususu vurgulamak istiyorum; Türkiye olarak uluslararası müteşebbisleri asla yabancı yatırımcı olarak görmedik, görmüyoruz. Peki, nasıl görüyoruz? Küresel yatırımcı olarak görüyoruz ve bu şekilde onlara da muamele etmeyi, hele hele kendi insanımıza hangi imkânları sağlıyorsak, Türkiye’ye güvenen, Türkiye’nin yatırım ortamına inanan girişimcilere de aynısını sağlıyoruz ve sağlayacağız.

Son 17 yılda ekonomimize 220 milyar dolarlık doğrudan uluslararası sermaye girişi oldu. Attığımız atımlarla ülkemizi dünya iş yapma kolaylığı endeksinde sürekli yukarı taşıyoruz. Türk Bankacılık sektörünün yüzde 17 düzeyinde olan sermaye yeterlilik oranı, yüzde 8 olan uluslararası standartların oldukça üstünde yer alıyor.

Bugün 126 ülke, 328 yurt dışı uçuş noktasına ulaşan Türk Hava Yolları dünyanın en çok ülkesine ve en çok dış hat noktasına uçan havayollarından biridir. İstanbul’dan 4 saatlik uçuşla 1,6 milyarlık devasa bir pazara ulaşabiliyorsunuz. Genç, eğitimli ve nitelikli nüfusumuzla ciddi bir iş gücüne sahibiz. Türkiye, satın alma paritesine göre eğer değerlendirirsek dünyanın 13. büyük ekonomisidir. 2002’de göreve geldiğimizde ihracatımız neydi biliyor musunuz? 36 milyar dolar. Bu sabah açıklanan rakamlara göre ihracatımız hamdolsun 181 milyar dolara ulaştı. Ocak ayı ihracatımız önceki aya kıyasla yüzde 6,1 artış göstererek 14 milyar 765 milyon dolara ulaştı. İhracatımızın ithalatı karşılama oranı ise yüzde 86’yı buldu.

Ticaret savaşlarına ve bölgesel istikrarsızlıklara rağmen Türk ekonomisi başarı grafiğini sürekli yükseltiyor. Cumhuriyetimizin 100. yılı olan 2023 senesinde ihracatımızı inşallah 500 milyar dolara çıkarmayı hedefliyoruz. Geçen sene dünyanın en büyük havalimanlarından olacak İstanbul Havalimanının 90 milyon yolcu kapasiteli ilk etabının açılışını yaptık. Savunma sanayi alanında ise yerlilik oranımıza görev geldiğimizde yüzde 20 iken şimdi yerlilik oranımız yüzde 70’e çıktı. Silahlı insansız hava araçlarında dünyanın en ileri teknolojisine sahip 4 devletten biriyiz.

Kısa süre önce ülkemizin küresel düzeyde markası haline gelecek Türkiye’nin otomobilinin tanıtımını gerçekleştirdik. Geleceğin teknolojisiyle elektrikli olarak üreteceğimiz bu otomobili inşallah 3 sene içerisinde müşterisiyle buluşturmayı planlıyoruz.

Bunun yanında, milli paralarla ticaret gibi ekonomimiz ve ticaretimiz üzerindeki kur baskısını ortadan kaldıracak çalışmalara da hız veriyoruz.

Kıymetli Dostlar,

Türk firmaları fırsat tanınması halinde neleri başarabileceklerini göstermişlerdir. 3 milyar dolarlık yatırımımız ülkemizin ve şirketlerimizin Ukrayna’ya olan güveninin bir tezahürüdür. Devlet Başkanı Sayın Zelenskiy’nin Türk yatırımcılara büyük bir teveccühle yaklaştığını görmekten duyduğum memnuniyeti burada özellikle ifade etmek istiyorum.

Bir kez de sizlerin huzurunda Zatı Devletlerine ülkem ve milletim adına, siz iş adamlarımız adına teşekkürlerimi sunuyorum.

Az önce de ifade edildi, Ukrayna’nın altyapısıyla, üstyapısıyla, bütün özellikle otoban, otoyol, metro, demir yollar, istasyonlar, bütün bunlarla birlikte atılması gereken adımlar, yapılması gereken birçok işler var. Türk girişimcilerin Sayın Zelenskiy’nin güvenine mazhar olacak projeleri gerçekleştirmeye devam edeceğine inanıyorum. Ukraynalı yatırımcılara da ülkemizin kapıları sonuna kadar açıktır. Cumhurbaşkanlığımız bünyesinde faaliyet gösteren Yatırım Ofisimiz her türlü ihtiyacınızda sizlerin yanındadır.

Bugün görüşmeler yaptınız, gerekirse birlikte üçüncü ülkelerde de birçok yatırımları gerçekleştirmeniz mümkün. Eğer bunlar yapılacak olursa, inanıyorum ki Türkiye ve Ukrayna birlikte yükseleceklerdir. Bu potansiyel her iki ülkede de var, bugün bunları gerek ikili görüşmemizde, gerekse heyetler arası görüşmede ele aldık. Ve bu attığımız stratejik ortaklıkla birlikte bu önümüzdeki süreçte bakanlarımızın birbirleriyle görüşmeleri, birbirleriyle yatırımları değerlendirmeleri çok daha büyük önem kazanacak. Tabii ki en az yılda bir kere de biz adeta bakanlar kurulunu bir yıl Ukrayna’da, bir yıl Türkiye’de toplama kararını verdik.

Bu düşüncelerle sözlerime son verirken, ülkelerimizin yöneticileri olarak sizlere elimizden gelen kolaylığı sağlamayı sürdüreceğimizin altını bir kez daha çizmek istiyorum.

Bu toplantının gerçekleştirilmesinde emeği geçen herkese bir kez daha teşekkür ediyorum. Bir sonraki iş forumunda ticaret hacmimizde ortak hedefimiz olan 10 milyar doları aşmış olarak buluşmak dileğiyle sizlere sevgilerimi, saygılarımı sunuyorum, kalın sağlıcakla.