Başyaverlik Binası

Yaver; yardımcı, muavin, emir subayı manalarına gelen Farsça bir sözcüktür. Başyaverlik, Osmanlı İmparatorluğu döneminden günümüze kadar gelen, devlet yönetiminde çeşitli isimlerle var olan köklü bir kurumdur. Osmanlı Sarayı’ndaki dört büyük Enderun ağasından biri olan Silahtar Ağası, Padişahın silahını taşımış, atını yedeklemiş, kapıkulu askerleri vasıtasıyla Padişahın korunmasını sağlamış ve Saray Seryaveri (Başyaver) olarak görev yapmıştır. II’nci Mahmut (1808-1839) döneminde bu görevi Enderun Nazırı, bilahare Mabeyin Müşiri yürütmüştür. Yaver unvanı, ilk defa 1863’te Sultan Abdülaziz (1861-1876)’e Mısır gezisinde eşlik eden en kıdemli müşirlerden Fuat Paşa tarafından kullanılmıştır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açıldığı, Atatürk’ün ilk Meclis Başkanı seçildiği ve Başyaverlik kurumunun yeniden düzenlenmesi talimatını verdiği tarih olan 23 Nisan 1920, Başyaverliğin kuruluş tarihidir.

İlk Başyaverlik binası olan “Seryaveran Binası”, alt katı Atatürk’ün kullandığı araç için garaj olarak, üst katı ise yaverlerinin kullanımına tahsis edilmiş, ahşap iki katlı bir binadır. Seryaveran Binası’nın, Atatürk için Bulgurluzade Tevfik Efendi’den alınan bağ evinin (Atatürk Müze Köşkü) yanında bulunan bir başka bağ evi olduğu değerlendirilmektedir. Bu bağ evi, 1921’de yaverlerin kullanımına tahsis edilmiş daha sonra bazı eklemelerle "Başyaverlik Binası" haline getirilmiştir.

Mevcut Başyaverlik binası Mimar Seyfi Arkan tarafından 1924-1928 yılları arasında tek katlı ve kâgir olarak inşa edilmiştir ve Atatürk Müze Köşkü’ne en yakın binadır.